Symbol i metafora w plakacie – analiza porównawcza Polskiej Szkoły Plakatu i japońskiego projektowania plakatu w drugiej połowie XX w.

Abstract

Artykuł przedstawia analizę porównawczą sposobów wykorzystania symbolu i metafory w plakacie drugiej połowy XX wieku na przykładzie wybranych realizacji Polskiej Szkoły Plakatu oraz japońskiego projektowania graficznego. Celem pracy jest ukazanie różnic w strategiach komunikacji wizualnej wynikających z odmiennych kontekstów kulturowych i estetycznych. Analizie poddano sześć plakatów: Romana Cieślewicza („Amnesty International”, 1975; „Ksiądz Marek”, 1963), Jana Lenicy („Wozzeck”, 1964), a także Shigeo Fukudy („Victory”, 1975), Tadanoriego Yokoo („Having Reached a Climax…”, 1965) oraz Ikko Tanaki („Nihon Buyo”, 1981). Zastosowano metodę analizy wizualnej i semiotycznej, opierając się na literaturze z zakresu historii designu i teorii komunikacji wizualnej (Eskilson, 2019; Meggs & Purvis, 2016; Sparke, 2009). Wyniki wskazują, że plakat polski operuje metaforą o charakterze otwartym i ekspresyjnym, podczas gdy projektowanie japońskie cechuje się większą syntetycznością i kontrolą znaczenia. Pomimo tych różnic obydwa modele wykorzystują symbol i metaforę jako kluczowe narzędzia organizujące przekaz wizualny.

This article presents a comparative analysis of the use of symbols and metaphors in posters from the second half of the 20th century, using selected works from the Polish School of Posters and Japanese graphic design as examples. The aim of this study is to highlight differences in visual communication strategies resulting from distinct cultural and aesthetic contexts. Six posters were analyzed: those by Roman Ciesłowicz (“Amnesty International,” 1975; “Father Marek,” 1963), Jan Lenica (“Wozzeck,” 1964), as well as Shigeo Fukuda (“Victory,” 1975), Tadanori Yokoo (“Having Reached a Climax…,” 1965), and Ikko Tanaka (“Nihon Buyo,” 1981). The study employed visual and semiotic analysis methods, drawing on literature in the fields of design history and visual communication theory (Eskilson, 2019; Meggs & Purvis, 2016; Sparke, 2009). The results indicate that the Polish poster employs metaphors of an open and expressive nature, while Japanese design is characterized by greater conciseness and control of meaning. Despite these differences, both models utilize symbols and metaphors as key tools for organizing the visual message.