Rodzinna piecza zastępcza w południowej Małopolsce. Dostępność usług i kierunki deinstytucjonalizacji

Abstract

Celem artykułu jest analiza dostępności usług społecznych dla rodzin zastępczych i dzieci przebywających w pieczy zastępczej w podregionie sądeckim (powiaty: gorlicki, limanowski, nowosądecki oraz miasto Nowy Sącz). Badanie zostało przeprowadzone w ramach projektu „Po pierwsze Rodzina”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+). Zastosowano metodę sondażu instytucjonalnego, obejmującego 113 instytucji i organizacji wspierających rodziny. Wyniki badań wskazują na utrzymujące się deficyty w dostępie do usług psychologicznych i psychoterapeutycznych oraz brak miejsc kompleksowego wsparcia, szczególnie w mniejszych gminach i na obszarach wiejskich. Zidentyfikowano również potrzebę indywidualizacji pomocy („pomocy szytej na miarę”) oraz wzmocnienia roli koordynatorów pieczy zastępczej jako kluczowych ogniw systemu wsparcia. Wnioski wskazują, że proces deinstytucjonalizacji usług społecznych w regionie wymaga dalszej koordynacji działań międzysektorowych i rozwoju lokalnych centrów wsparcia rodzin. Artykuł stanowi głos w dyskusji dotyczącej kierunków deinstytucjonalizacji i rozwoju usług społecznych w Polsce.

The article analyses the availability of social services for foster families and children in foster care in the Nowy Sącz subregion of Małopolska (covering the districts of Gorlice, Limanowa, Nowy Sącz and the city of Nowy Sącz). The study was conducted within the project “Po pierwsze Rodzina” (Family First), co-financed by the European Social Fund Plus (ESF+). An institutional survey method was applied, covering 113 institutions and organisations providing support for families. The results reveal persistent deficits in access to psychological and psychotherapeutic services and a lack of comprehensive support centres, particularly in rural and peripheral areas. The findings also highlight the need for individualised assistance (“tailor-made support”) and for strengthening the role of foster care coordinators as key actors in the support system. The study concludes that further intersectoral coordination and the development of local family support centres are essential for advancing the process of deinstitutionalisation of social services in Poland.